Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Cường nhấn mạnh, trách nhiệm giải trình là một trong những yêu cầu cốt lõi của quản trị quốc gia hiện đại, đồng thời là biểu hiện quan trọng của nền hành chính phục vụ nhân dân, thượng tôn pháp luật, công khai, minh bạch và liêm chính.
Theo đó, việc thực hiện nghiêm túc trách nhiệm giải trình không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước mà còn tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Cường cho rằng, thực trạng hiện nay khi nhận thức về trách nhiệm giải trình còn hạn chế, thể chế pháp luật phân tán, chồng chéo và thiếu cơ chế ràng buộc, xử lý vi phạm. Việc thực hiện giải trình ở nhiều nơi còn mang tính hình thức, đùn đẩy, né tránh, đồng thời thiếu các tiêu chí đánh giá mức độ hiệu quả cụ thể…
Để khắc phục tình trạng này, Thanh tra Chính phủ đang triển khai xây dựng dự thảo Thông tư nhằm tạo ra công cụ lượng hóa, đo lường và đánh giá khách quan kết quả thực hiện trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Phó Tổng Thanh tra Chính phủ đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, góp ý sâu vào các nội dung cốt lõi của dự thảo như nguyên tắc, thang điểm, phương pháp chấm điểm và trình tự thủ tục tổ chức đánh giá. Những ý kiến này sẽ là cơ sở để Thanh tra Chính phủ hoàn thiện dự thảo Thông tư, đảm bảo tính khoa học và khả thi.
Trình bày báo cáo dẫn đề tại hội thảo, Cục trưởng Cục Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Cục IV) Nguyễn Văn Cảnh cho biết, dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm thực hiện các chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Kế hoạch số 13-KH/ĐU của Đảng ủy Chính phủ triển khai Chỉ thị số 53-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc thực hiện trách nhiệm giải trình, cũng như cụ thể hóa các quy định mới tại Nghị định số 184/2026/NĐ-CP của Chính phủ.
Dự thảo Thông tư được thiết kế với cấu trúc gồm 3 chương và 10 điều, quy định rõ hệ thống các nguyên tắc, nhóm tiêu chí, nội dung, phương pháp và yêu cầu đánh giá.
Nguyên tắc cơ bản của việc đánh giá là phải đảm bảo tính khách quan, chính xác, kịp thời, công khai, minh bạch, kết hợp giữa đánh giá định lượng với định tính và ưu tiên các tiêu chí đo lường bằng số liệu cụ thể.
Nguồn thông tin, dữ liệu phục vụ quá trình chấm điểm sẽ được thu thập từ văn bản giải trình, hồ sơ thực hiện nhiệm vụ công vụ, ý kiến phản hồi của người yêu cầu giải trình, kết quả từ công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và các nguồn dữ liệu hợp pháp khác.
Về cấu trúc thang điểm, Cục trưởng Cục IV thông tin, dự thảo Thông tư quy định tổng điểm đánh giá là 100 điểm, được phân bổ vào 5 nhóm tiêu chí thành phần. Phương pháp chấm điểm được quy định rõ ràng nhằm tránh sự cảm tính. Dựa trên tổng điểm của các nhóm tiêu chí, việc xếp loại sẽ được phân thành hai mức, trong đó đạt từ 50 điểm trở lên được đánh giá là đạt yêu cầu và dưới 50 điểm là không đạt.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Thông tư là quy định chặt chẽ về trình tự, thủ tục và thời gian tổ chức đánh giá hàng năm. Các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành kế hoạch tổ chức đánh giá trước ngày 25/12 hằng năm, tiến hành tổng hợp số liệu và gửi báo cáo kết quả về Thanh tra Chính phủ trước ngày 25/01 của năm liền kề sau đó.
Thanh tra Chính phủ sẽ đóng vai trò cơ quan rà soát, tổng hợp và đánh giá lại kết quả của các bộ, ngành, địa phương. Trong trường hợp phát hiện kết quả đánh giá chưa chính xác, Thanh tra Chính phủ yêu cầu tổ chức rà soát, đánh giá lại, hoặc trực tiếp kiểm tra, làm rõ nếu cơ quan liên quan không thực hiện đầy đủ yêu cầu.
Kết quả đánh giá này sẽ là một trong những cơ sở quan trọng để xây dựng báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hàng năm.
Về lộ trình áp dụng, dự thảo Thông tư đặt ra yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ phải hoàn thành việc ban hành Bộ tiêu chí cụ thể cho ngành, lĩnh vực mình quản lý trước ngày 31/10/2026. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ chỉ đạo áp dụng các Bộ tiêu chí này cho phù hợp với đặc thù tại địa phương, đảm bảo triển khai thực hiện trước ngày 15/12 hằng năm.
Việc quy định rõ ràng mốc thời gian này thể hiện quyết tâm của Thanh tra Chính phủ trong việc sớm đưa Khung tiêu chí vào thực tiễn, tạo sự đồng bộ, thống nhất trong toàn hệ thống hành chính nhà nước.
Hội thảo đã ghi nhận sự thống nhất cao từ phía các đại biểu tham dự. Qua các ý kiến tham luận và thảo luận, các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ quan đều cơ bản nhất trí với những nội dung cốt lõi của dự thảo Thông tư. Bên cạnh sự đồng thuận chung, các đại biểu cũng đóng góp một số ý kiến đề nghị bổ sung, chỉnh lý chi tiết đối với từng nội dung cụ thể.
Sự thống nhất về mặt chủ trương cùng với những góp ý mang tính xây dựng này không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm cao của các đại biểu, mà còn tạo cơ sở thực tiễn vững chắc để Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Thông tư trước khi trình cấp có thẩm quyền ban hành.
Cục trưởng Cục IV Nguyễn Văn Cảnh ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp của đại biểu. Ông cho biết dự thảo Thông tư được xây dựng theo hướng tạo khung pháp lý chung để các bộ, ngành, địa phương tiếp tục cụ thể hóa thành bộ tiêu chí phù hợp với đặc thù quản lý. Ban soạn thảo sẽ tiếp thu các ý kiến xác đáng để hoàn thiện dự thảo, bảo đảm chất lượng và tiến độ trình ban hành.
